Yoyma zaharli buqoq
Yoyma zaharli buqoq («Graves» kasalligi, bazed kasalligi») qalqonsimon bezga zarar etkazadigan antitanalar (o’ziga xos oqsillar guruhlari) va juda ko’p teroid gormonlar ishlab chiqarishga olib keladigan autoimmun kasallikdir.
Ko’pincha yoyma zaharli buqoq ayollarda rivojlanadi (erkaklarga qaraganda 8 marta tez -tez). Manifestatsiya cho’qqisi 30 yoshdan 50 yoshgacha. Homiladorlik va menopauza boshlanishini qo’zg’atishi mumkin. Statistik ma’lumotlarga ko’ra, har 100 kishidan 1 nafari yoyma zaharli buqoq bilan kasallanadi.

Alomatlar
Yoyma zaharli buqoqda gipertireozning tipik belgilari va uchta xarakterli qo’shimcha simptomlar mavjud.
Butun bez yuqori faollik bilan ishlaydi, shuning uchun u juda kattalashib, bo’ynida bo’rtiq hosil qiladi (buqoq). Ushbu kasallik bilan ko’pincha ko’zning baqrayib turishi (ekzoftalm) kuzatiladi va kamdan-kam hollarda oyoqlarda terining shishishi kuzatiladi.
Ko’zning baqrayib turishi retrobulbar to’qimalarning shishishi bilan bog’liq va gipertireozga xos bo’lgan boshqa ko’z o’zgarishlariga qo’shimcha ravishda paydo bo’ladi. Bundan tashqari, ko’z harakatini ta’minlaydigan mushaklar ta’sirlanadi.
Bemorga ko’zlarini qimirlatish va ko’z harakatlarini muvofiqlashtirish qiyin – ko’zlarga hammasi ikkiga bo’lib ko’rinadi. Ko’z qovoqlari to’liq yopilmaydi, buning natijasida ko’zlar yanada zaif bo’ladi – begona zarralar ularga osongina kirishi mumkin; ularning namlanishi ham zarar ko’radi. Ko’z belgilari ba’zida gipertireozning boshqa belgilari paydo bo’lishidan bir necha yil oldin rivojlanadi va yoyma zaharli buqoqni erta tashxislash imkonini beradi. Boshqa hollarda, bu o’zgarishlar gipertireozning boshqa namoyonlari bilan bir vaqtda sodir bo’ladi. Tireoid gormonlar sekretsiyasi normallashgandan keyin ko’z belgilari paydo bo’lishi yoki hatto yomonlashishi mumkin.
Yurak belgilari ham paydo bo’ladi: taxikardiya, aritmiya, gipertenziya, surunkali yurak etishmovchiligi rivojlanadi.
Asab tizimining namoyon bo’ladigan belgilarga quyidagilar kiradi: tremor, bosh og’rig’i, asabiylashish, zaiflik, tashvish, uyqusizlik, pay reflekslarining kuchayishi.
Bemorlarda vazn yo’qotilishi qayd etiladi, to’liq ovqatlanishga qaramay, ko’pincha diareya rivojlanadi, ko’ngil aynishi va qayt qilish mumkin.
Pretibial miksedema bemorlarning 3-5 foizida uchraydi. Oyoqlarda shish paydo bo’ladi. Bu joylardagi teri qalinlashadi, teginish qiyin bo’ladi; qichishish va qizarish paydo bo’ladi. Ko’z belgilari kabi, bu o’zgarishlar gipertireozning boshqa belgilari paydo bo’lishidan oldin yoki keyin boshlanishi mumkin. Terining qichishi va qalinlashishi kortikosteroidlar bilan krem yoki malhamlarni qo’llash orqali bartaraf etiladi va ko’pincha bir necha oy yoki yillardan keyin hech qanday davolanmasdan o’z-o’zidan o’tib ketadi.
Barcha alomatlar: qichishish, ko’z olmasining bo’rtib ketishi, bo’qoqning og’riqsiz kattalashishi.

