Sabablari, turlari va davolash
Har yili dunyoda 17 million odamda pnevmoniya aniqlanadi. O’pka kasalligi sababli o’lim darajasi juda yuqori bo’lib 8-9%ni tashkil etadi.
Pnevmoniya — bu o’pkaning o’tkir, odatda yuqumli yallig’lanishi bo’lib, unda alveolalar va biriktiruvchi to’qima ta’sirlanadi.

Pnevmoniya turlari
Pnevmoniya kelib chiqishiga qarab quyidagi turlarga bo’linadi:
- yuqumli (bakterial) — uning qo’zg’atuvchisi bakteriyalar: pnevmokokklar, stafilokokklar, streptokokklar va boshqalar;
- virusli — unga turli xil viruslar sabab bo’ladi;
- zamburug’li — uni mog’or va achitqi zamburug’lar, pnevmotsistlar va boshqalar qo’zg’atishi mumkin;
- aralash — bu holda o’pka bir vaqtning o’zida ikki yoki undan ortiq turli xil patogenlarni yuqtirishi mumkin.
Bundan tashqari, gijjalar va oddiy parazitlar ham pnevmoniyani keltirib chiqarishi mumkin.
Pnevmoniya kechishiga qarab bir nechta bosqichli bo’ladi:
- o’tkir — bu 3 haftadan 2 oygacha davom etadi;
- suo’tkir — 3 — 6 hafta;
- surunkali — bir necha oydan bir necha yilgacha yoki hatto o’nlab yillarga cho’zilishi mumkin.
Pnevmoniya joylashishiga qarab bir nechta turlarga bo’ladi:
- fokal — o’pkaning kichik qismi ta’sirlanganda va faqat bitta kasallik o’chog’i mavjud bo’lsa;
- segmental — o’pkaning bir yoki bir nechta segmentlari ta’sirlanganda;
- qisman — o’pkaning bir qismi ta’sirlanadi, masalan, alveolalar va uning yonidagi hududlar ta’sirlanadi;
- qo’shma — bu holda bir nechta alohida kasallik o’choqlari paydo bo’ladi va keyinchalik ular bir butunga birlashadi;
- total — bir butun o’pka ta’sirlanganda.
Qaysi o’pka zararlanganiga qarab, pnevmoniya bir tomonlama (o’ng va chap) va ikki tomonlama bo’lishi mumkin.
Odatiy pnevmoniya alomatlari
Birinchi bosqichda bemorning harorati ko’tariladi — 35,5 — 39,5 ° S gacha. Bosh og’rig’i, zaiflik, uyqusizlik, kayfiyat o’zgarishi va ortiqcha terlash paydo bo’ladi.
Ikkinchi bosqichda yo’tal paydo bo’ladi — avval quruq, keyin nam, ko’p miqdordagi zang rangidagi balg’am bilan. Nafas olishda kuchayadigan ko’krak og’rig’i paydo bo’ladi.
Uchinchi bosqichda nafas olish yetishmovchiligi belgilari paydo bo’ladi — nafas qisilishi va burun hududida sianoz (teri ko’karishi). Ko’pincha bu keng pnevmoniya belgilaridir.
Atipik pnevmoniya alomatlari
U asta-sekin rivojlanib boradi va unda ikkilamchi alomatlar ustunlik qiladi — quruq yo’tal, bosh og’rig’i, mushak og’rig’i, tomoq og’rig’i, zaiflik va bezovtalik. Shu bilan birga, rentgenogrammada minimal o’zgarishlar ko’rsatiladi. Ushbu pnevmoniyaga ko’pincha bakteriyalar, zamburug’lar va xlamidiya sabab bo’ladi.


